KAIZEN-FILOZOFIA DOSKONALENIA I ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ

Małgorzata Adamczyk
Jadwiga Janowska

Koło Naukowe Zarządzania Jakością
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie


KAIZEN-FILOZOFIA DOSKONALENIA I ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ


    Jakość jest pojęciem szeroko rozumianym. Już od dziecka towarzyszy nam przy dokonywaniu rozmaitych wyborów: wykształcenia, pracy, życia.  Nie ma jednoznacznej definicji, która określiłaby jakość, stąd też pojęcie to jest indywidualnym spostrzeżeniem. Rozumiemy ją jako zaspokojenie lub przekroczenie oczekiwań klienta, coś co można poprawić [6]. Stanowi również podstawę do realizacji wszystkich funkcji przedsiębiorstwa.W traktowaniu problemów jakości zauważa się zasadniczy obrót w wyniku zmian uwarunkowań gospodarczych, jak i dążeniu do sprostania wymogom konkurentów.
Aby utrzymać jakość na odpowiednio wysokim poziomie należy ją stale doskonalić w każdym etapie produkcji, w przeciwnym razie zauważa się mniejsze rezultaty w działalności organizacji [5].
    Jednym z systemów ciągłego doskonalenia stosowanym od ponad 30 lat jest Kaizen, filozofia wywodząca się z kraju „kwitnącej wiśni”-Japonii. Myśl przewodnia japońskiego zarządzania, według M.Imai, odbierana jest jako poprawa wydajności, czy też osiąganie jakości totalnej, czyli skutecznego procesu rozwiązywania uświadomionych problemów [4].  W dosłownym tłumaczeniu Kaizen oznacza „powolne, niekończące się usprawianianie wszelkich aspektów życia”[1].  Określa charakterystyczny sposób myślenia, który wpływa na strategię działalności przedsiębiorstw, ich zarządzanie i efekty pracy [6], jak i kształtuje umiejętność odpowiedniego komunikowania się [4]. 
    Realizacja założeń systemu Kaizen oparta jest na współpracy całej organizacji, poczynając od najwyższego kierownictwa, aż do pojedynczego pracownika, co stanowi sekret japońskiego systemu. Ich wysiłek i wkład w ulepszanie swoich przedsięwzięć stopniowo podnosi poziom jakości. Każdemu pracownikowi przydziela się określone zadania obejmujące zaangażowanie w wykonywane projekty, w ramach polityki Kaizen oraz proces ciągłego doskonalenia zawodowego [2]. W ocenianiu omawianej filozofii nie liczy sie jedynie efekt określonego działania, ale trud włożony w jego wypracowanie, gdzie każdy pracownik pracuje jak najwydajniej i najdokładniej [3]. Bodźcami motywującymi są takie aspekty jak: satysfakcja z wykonywanej pracy, usprawnienie organizacji, poczucie własnej wartości i uświadomienie sobie, że nasza praca zaowocowała sukcesem. Podejście to pozwala nam rozróżnić japoński system zarządzania, dla którego ważni są ludzie (pracownicy) i ich działalność, od zachodnich systemów nastawionych głównie na rezultat pracy [6].
Udoskonalenia rozpatrujemy w dwóch kategoriach: Innowacje i Kaizen. Innowacje są działaniami rewolucjonizującymi istniejące systemy. Powodują drastyczną i gwałtowną zmianę statusu, jako skutek inwestycji w technologię lub sprzęt. Owe zmiany w dziedzinie
techniki mają przebieg dramatyczny i przykuwający uwagę wszystkich [6]. Działania te nie podlegają standaryzacji, nie podejmuje się również kroków utrzymujących zmiany na danym poziomie, w wyniku czego po pewnym czasie następuje spadek wyników pracy [1]. Przebieg ten obrazuje Rys.1. Po wprowadzeniu innowacji, wraz z upływem czasu norma, która powinna być utrzymana, rzeczywiście obniża się. Dlatego też mają miejsce kolejne innowacyjne posunięcia, które dają taki sam efekt:


 
Rys. 1. Wdrażanie innowacji bez Kaizen
Źródło [6]: Wasilewski L. Wartosci Kaizen, „Problemy Jakości” 1993, nr2, s.16

Natomiast pod pojęciem Kaizen rozumiemy  małe usprawnienia, które są dokonywane na zasadach ciągłości i w stale rozwijających się ramach czasowych. To właśnie czynnik czasu jest aspektem pomyślnie wpływającym na rozwój przedsiębiorstwa. Mianowicie umożliwia on szybki transfer informacji w firmie oraz ich selekcji, co udoskonala procesy i technologię [4].  Jeżeli w przedsiębiorstwie ma miejsce wdrożenie innowacji, jak i  również zastosowanie Kaizen, motywacja do pracy, wysiłek wszystkich pracowników i każdej podjednostki skutkuje. Zapobiega obniżeniu poziomu jakości, ale jednocześnie go podnosi [3]. Wprowadzając innowację i jednocześnie Kaizen norma podnosi się tworząc nowy standard. Stąd też wykres, który znajduje się powyżej, będzie miał zupełnie inną postać:
 
Rys. 2 Innowacja i Kaizen
Źródło [6]: Wasilewski L. Wartosci Kaizen, „Problemy Jakości” 1993, nr2, s.16

    Jak już wspomniano wcześniej japoński system opiera się na zasadzie ciągłości. W momencie, gdy w przedsiębiorstwie mają miejsce inwestycje w sprzęt czy też w technologię, status ten ulega gwałtownej zmianie. Dlatego też Kaizen wypełnia przestrzeń pomiędzy innowacjami a stanem istniejącym [3]:
 
Rys.3. Japońskie postrzeganie funkcji pracy
Źródło [6]: Wasilewski L. Wartosci Kaizen, „Problemy Jakości” 1993, nr2, s.12

Stosowanie metody Kaizen składa się z siedmiu etapów [1]:
1)    zdefiniowanie obszaru usprawnień,
2)    analiza i selekcja kluczowych problemów,
3)    identyfikacja powodów usprawnień,
4)    zaplanowanie środków zaradczych,
5)    implementacja,
6)    porównanie rezultatów,
7)    standaryzacja.
     Aby uzyskać oczekiwany efekt należy zrealizować każdą z tych czynności, gdzie szczególnie ważnym etapem jest ostatni-standaryzacja, który umożliwia zachowanie głównej zasady japońskiego systemu, czyli ciągłości [1].
    Poszczególne projekty usprawniające działalność przedsiębiorstwa w ramach systemu Kaizen powinny przebiegać w trzech fazach [1]:
-    Pierwszym z nich jest uzmysłowienie sobie, że problemy i błędy mogą występować w firmie, a naszym zadaniem jest nabranie umiejętnosci ich poszukiwania. Kierownictwo powinno starać się wykształcić w pracowniku zdolność wyszukiwania lepszych rozwiązań dla poleconych zadań tak, aby pracownik miał świadomość, że istnieją inne sposoby na zrealizowanie zamierzonych celów [6].  Istotą identyfikacji problemu jest spostrzeżenie niedociągnięć w efektach swojej pracy i dotarcie do źródeł występowania błędów.
-    Drugim etapem jest zaproponowanie niewdrażanych dotychczas procedur umożliwiających rozwiązanie powstałych problemów i błędów. Każdemu  pracownikowi  należy pozwolić wyjść z inicjatywą własnych idei usprawniających system, ponieważ Kaizen opiera sie na ciągłym unowocześnianiu i poszukiwaniu nowych pomysłów.
-    Fazą trzecią jest wdrożenie ustalonych i wcześniej zaproponowanych rozwiązań. Opiera się ona na pracy zespołowej, gdzie każdy ma możliwość skorygowania wprowadzanej procedury. Z reguły to właśnie w zespołach powstaje zdecydowanie więcej pomysłów, gdzie każdy członek grupy może czerpać wiedzę z doświadczeń pozostałych osób bez poczucia współzawodnictwa [1].
      Aby możliwe było wdrażanie omawianego systemu konieczne jest przeszkolenie personelu podczas odpowiednich kursów, rozwijających wiedzę i umiejętności.
    Japoński system Kaizen oznacza ustawiczne doskonalenie jakości produktu, usług, warunków pracy i relacji między pracownikami. Aby jednak był on efektywny potrzebne są konsekwentne i ciągłe usprawnienia. Programy realizowane przez Kaizen nastawione są na perfekcjonizm, oznacza to, że każda powstała usterka musi być zlikwidowana. Nawet jeśli poprawa ta miałaby się oprzeć na metodzie „małych kroczków” w dążeniu do celu, to warto iść w jej kierunku, bo sukcesywność jest oznaką doskonałości. I jak powiadał Goethe „doskonałość jest miarą nieba, a dążenie do doskonałości miarą człowieka”, dlatego też kierujmy się zdrowym rozsądkiem, a niebo z pewnością będzie w naszym zasięgu.

Literatura:
1.    Karaszewski R. Nowoczesne koncepcje zarządzania jakością, Wyd. Dom Organizatora, Toruń 2006.
2.    Lisiecka K. Kreowanie jakości, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Katowicach, Katowice 2002.
3.    Zarządzanie jakością w przedsiębiorstwie pod zbiorową redakcją Łańcuckiego J., Bydgoszcz 1997.
4.    Skrzypek E. Jakość i efektywność Wyd. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2000.
5.    Skrzypek E. Kaizen, jakość totalna i systemy jakości „Problemy jakości”, 1994, nr 2, s. 17-20.
6.    Wasilewski L. Wartości Kaizen „Problemy jakości”, 1993, nr 2, s. 14-17.

Autor: Małgorzata Adamczyk, Jadwiga Janowska
Wydawnictwo: Portal www.outsourcing.edu.pl
Miasto: Kraków
Rok publikacji: 2008
ISBN: 978-83-927079-0-5
Numer strony: 9-13


CYTATY I DEFINICJE
"Nieustanna kontrola swoich możliwości i umiejętności, a przy tym odwaga w ich kwestionowaniu oraz chęć uczenia się nowych rzeczy, jest najlepszym sposobem na rozwój człowieka"
więcej »
ADS BY GOOGLE
ARTYKUŁY NAUKOWE
Dowiedz się czy możesz pozyskać...
Możliwość korzystania z funduszy unijnych jest dla małych i średnich przedsiębiorców ogromną szansą i daje im duże...
więcej »
ANALIZY I RAPORTY
RANKING UCZELNI WYŻSZYCH NA ŚWIECIE...
Najnowszy ranking uczelni wyższych na świecie uwzględnia tym razem szersze grono polskich uczelni. Można by pokusić się o...
więcej »